Odnosi Brisela i Londona ugrožavaju EUFOR?

14.08.2020 08:52

Misija EUFOR-a "Altea" u BiH ponovo se može naći u situaciji da bude ugrožena ako Evropska unija i Ujedinjeno Kraljevstvo ne postignu dogovor o međusobnim odnosima nakon isteka Sporazuma o izlasku te zemlje iz EU.

Podsjećanja radi, u sličnoj situaciji BiH se nalazila i prošle godine dok su u UK trajale debate o tome na koji način će biti implementirani rezultati referenduma o Brexitu. Problem je nastao u vezi s tim šta će biti sa britanskim vojnicima koji čine Misiju EUFOR-a, a u okviru EU, odnosno Sporazuma o zajedničkoj bezbjednosnoj i odbrambenoj politici, iz kojeg je Misija EUFOR-a proistekla. Tek nakon što je krajem prošle godine potpisan privremeni sporazum između Londona i Brisela o izlasku UK iz EU, osiguran je nastavak Misije, ali tek nakon trajnog uređenja odnosa biće moguće reći na koji način će se bezbjednosni angažman UK nastaviti u BiH.

Radi pojašnjenja, ovaj privremeni sporazum biće na snazi do kraja ove godine, uz mogućnost da se produži na još jednu ili dvije godine uz prethodnu obostranu saglasnost. Međutim, s obzirom na to da je Vlada UK odlučna da do kraja godine postojeći sporazum po svaku cijenu mora biti zamijenjen trajnim sporazumom o postbrexitovskim odnosima, ponovo bi se moglo doći u situaciju da postojeći aranžman istekne a da ne dođe do novog sporazuma, što bi moglo ugroziti EUFOR.

U Ambasadi Ujedinjenog Kraljevstva u Sarajevu su nam kratko odgovorili da ostaju posvećeni nastavku bezbjednosnog angažmana u BiH, iz čega bi se moglo zaključiti da ta zemlja na ovaj ili onaj način namjerava nastaviti svoje djelovanje.

"Ujedinjeno Kraljevstvo ispunjava svoje postojeće obaveze u operacijama i misijama zajedničke sigurnosne i odbrambene politike do kraja 2020. godine, u skladu s uslovima iz Sporazuma o povlačenju između EU i UK. Nastavićemo pratiti i preispitivati našu poziciju. UK je posvećen sigurnosti BiH i biće i ubuduće", rekli su "Nezavisnim" u Ambasadi UK u BiH.

Slično pitanje postavili smo i EUFOR-u, ali do zaključenja ovog broja "Nezavisnih" odgovor nije ni stigao.

U Ministarstvu odbrane BiH kažu za "Nezavisne" da nemaju zvanične informacije o budućem angažmanu britanskog kontingenta EUFOR-a, nakon isteka privremenog sporazuma s EU.

"Radi se o pitanju iz domena međunarodnih odnosa, odnosno vanjske i sigurnosne politike Velike Britanije za koje MO BiH nema nadležnost. Nadležni su britanska ambasada i Komanda EUFOR-a u Sarajevu", rekli su nam.

Sagovornik upućen u međusobne odnose, koji nije želio da govori javno, objasnio nam je da je optimističan da će doći do neke vrste dogovora o bezbjednosnim aranžmanima i misijama EU s UK jer svi žele da nastave tijesne odnose na bezbjednosnom polju u Evropi i van nje.

Ono što je Britaniji, odnosno njenom premijeru Borisu Džonsonu, sporno su međusobni trgovinski odnosi, jurisdikcija evropskih sudova na teritoriji njegove zemlje i problemi u vezi s pravima na ribarenje u pograničnim vodama između EU i Ostrva, te da ta zemlja ne želi da ostane dio zajedničkog evropskog tržišta.

S druge strane, EU želi da zaštiti zajedničko evropsko tržište i ne dozvoljava Londonu bilo kakve ustupke u vezi s carinama i drugim trgovinskim odnosima, što bi ga stavilo u povoljniji položaj u odnosu na ostale članice zajedničkog evropskog tržišta, koje još čine sve zemlje EU, te Norveška, Island i Švajcarska. S obzirom na to da ni EU nije sporna saradnja u bezbjednosnoj sferi sa svojom bivšom članicom, ni u tom smislu se ne očekuje da bi EU mogla praviti problem, ali bez zakonskog uređenja međusobnih odnosa neće biti osnova za misije EU u kojima učestvuje UK.

U političkoj deklaraciji koju su UK i EU prošle godine potpisali uz Sporazum o izlasku te zemlje iz EU navedeno je da obje strane podržavaju blisku saradnju u vojnim i civilnim operacijama koje vodi EU. Navedeno je, takođe, da bi učešće UK u evropskim vojnim misijama bilo na dobrovoljnoj bazi i da ne bi uticalo na suverenitet UK u odnosu na EU.

Međutim, ova deklaracija nije pravno obavezujući dokument, a jedina pravno obavezujuća odredba je član 129 u Sporazumu o izlasku UK iz EU, u kojem se kaže da će tokom tranzicionog perioda, odnosno tokom perioda u kojem sporazum bude važio, UK poštovati sve svoje obaveze koje proističu iz vojnih misija, ali da neće imenovati komandno osoblje za te misije.

Sve ostalo trebalo bi da bude riješeno u uređivanju međusobnih odnosa, a pregovori i dalje traju bez naznake kada će i na koji način završiti.

 

(nezavisne.com)